Günlerdir tüm dünya kamuoyu tarafından merakla beklenen G–20 Grubu Liderler Finans Piyasası ve Dünya Ekonomi Zirvesi Amerika Birleşik Devletleri’nin başkenti Washington’da 14–15 Kasım günleri arasında düzenlendi. Bu zirveye dünyanın önde gelen devlet adamları katıldılar. Dünya liderlerinin üzerinde tartıştıkları konuların başında da tüm dünyayı etkileyen ekonomik kriz ilk sıradaki yerini aldı. Dünya liderleri zirvenin sonunda yayınladıkları bir bildiri ile kriz ortamında ortaklaşa çalışmaların daha da hızlandırılacağını ve ülkelerin arasındaki iletişimin hızlı bir şekilde güçlendirileceğini belirttiler. Gelişmiş ülkelerin krizin sorumluluğunu daha çok üzerlerine almaları gerektiğinin altını çizen liderler, finansal dinamizmin arttırılmasının yeni yatırımların önünü açacağını ve bu sayede fakirlik ve işsizliğin azalacağını vurguladılar. Liderlerin bu krizi atlatmakta IMF’nin de büyük sorumluluk alması gerektiğini yayınladıkları bildiride vurguladılar. Dünya Bankasının, IMF’nin ve diğer kalkınma bankalarının bu krizde ortak hareket etmeleri dünya ekonomisi için olumlu olacağının mesajlarını da veren liderler ekonomik krizden en az zararla çıkmanın hesaplarını yaptılar. Zirvede yayınlanan metinin orijinalini yazımıza eklemekte fayda görüyoruz:
[1]Following is the text of the statement from the Summit on Financial Markets and the World Economy, as released on Saturday:
1. We, the Leaders of the Group of Twenty, held an initial meeting in Washington on November 15, 2008, amid serious challenges to the world economy and financial markets. We are determined to enhance our cooperation and work together to restore global growth and achieve needed reforms in the world’s financial systems.
2. Over the past months our countries have taken urgent and exceptional measures to support the global economy and stabilize financial markets. These efforts must continue. At the same time, we must lay the foundation for reform to help to ensure that a global crisis, such as this one, does not happen again. Our work will be guided by a shared belief that market principles, open trade and investment regimes, and effectively regulated financial markets foster the dynamism, innovation, and entrepreneurship that are essential for economic growth, employment, and poverty reduction.
Root Causes of the Current Crisis
3. During a period of strong global growth, growing capital flows, and prolonged stability earlier this decade, market participants sought higher yields without an adequate appreciation of the risks and failed to exercise proper due diligence. At the same time, weak underwriting standards, unsound risk management practices, increasingly complex and opaque financial products, and consequent excessive leverage combined to create vulnerabilities in the system. Policy-makers, regulators and supervisors, in some advanced countries, did not adequately appreciate and address the risks building up in financial markets, keep pace with financial innovation, or take into account the systemic ramifications of domestic regulatory actions.
4. Major underlying factors to the current situation were, among others, inconsistent and insufficiently coordinated macroeconomic policies, inadequate structural reforms, which led to unsustainable global macroeconomic outcomes. These developments, together, contributed to excesses and ultimately resulted in severe market disruption.
Actions Taken and to Be Taken
5. We have taken strong and significant actions to date to stimulate our economies, provide liquidity, strengthen the capital of financial institutions, protect savings and deposits, address regulatory deficiencies, unfreeze credit markets, and are working to ensure that international financial institutions (IFIs) can provide critical support for the global economy.
6. But more needs to be done to stabilize financial markets and support economic growth. Economic momentum is slowing substantially in major economies and the global outlook has weakened. Many emerging market economies, which helped sustain
the world economy this decade, are still experiencing good growth but increasingly are being adversely impacted by the worldwide slowdown.
7. Against this background of deteriorating economic conditions worldwide, we agreed that a broader policy response is needed, based on closer macroeconomic cooperation, to restore growth, avoid negative spillovers and support emerging market economies and developing countries. As immediate steps to achieve these objectives, as well as to address longer-term challenges, we will:
Continue our vigorous efforts and take whatever further actions are necessary to stabilize the financial system.
Recognize the importance of monetary policy support, as deemed appropriate to domestic conditions.
Use fiscal measures to stimulate domestic demand to rapid effect, as appropriate, while maintaining a policy framework conducive to fiscal sustainability.
Help emerging and developing economies gain access to finance in current difficult financial conditions, including through liquidity facilities and program support. We stress the International Monetary Fund’s (IMF) important role in crisis response, welcome its new short-term liquidity facility, and urge the ongoing review of its instruments and facilities to ensure flexibility.
Encourage the World Bank and other multilateral development banks (MDBs) to use their full capacity in support of their development agenda, and we welcome the recent introduction of new facilities by the World Bank in the areas of infrastructure and trade finance.
Ensure that the IMF, World Bank and other MDBs have sufficient resources to continue playing their role in overcoming the crisis.
Common Principles for Reform of Financial Markets
8. In addition to the actions taken above, we will implement reforms that will strengthen financial markets and regulatory regimes so as to avoid future crises. Regulation is first and foremost the responsibility of national regulators who constitute the first line of defense against market instability. However, our financial markets are global in scope, therefore, intensified international cooperation among regulators and strengthening of international standards, where necessary, and their consistent implementation is necessary to protect against adverse cross-border, regional and global developments affecting international financial stability. Regulators must ensure that their actions support market discipline, avoid potentially adverse impacts on other countries, including regulatory arbitrage, and support competition, dynamism and innovation in the marketplace. Financial institutions must also bear their responsibility for the turmoil and should do their part to overcome it including by recognizing losses, improving disclosure and strengthening their governance and risk management practices.
9. We commit to implementing policies consistent with the following common principles for reform.
Strengthening Transparency and Accountability: We will strengthen financial market transparency, including by enhancing required disclosure on complex financial products and ensuring complete and accurate disclosure by firms of their financial conditions. Incentives should be aligned to avoid excessive risk-taking.
Enhancing Sound Regulation: We pledge to strengthen our regulatory regimes, prudential oversight, and risk management, and ensure that all financial markets, products and participants are regulated or subject to oversight, as appropriate to their circumstances. We will exercise strong oversight over credit rating agencies, consistent with the agreed and strengthened international code of conduct. We will also make regulatory regimes more effective over the economic cycle, while ensuring that regulation is efficient, does not stifle innovation, and encourages expanded trade in financial products and services. We commit to transparent assessments of our national regulatory systems.
Promoting Integrity in Financial Markets: We commit to protect the integrity of the world’s financial markets by bolstering investor and consumer protection, avoiding conflicts of interest, preventing illegal market manipulation, fraudulent activities and abuse, and protecting against illicit finance risks arising from non-cooperative jurisdictions. We will also promote information sharing, including with respect to jurisdictions that have yet to commit to international standards with respect to bank secrecy and transparency.
Reinforcing International Cooperation: We call upon our national and regional regulators to formulate their regulations and other measures in a consistent manner. Regulators should enhance their coordination and cooperation across all segments of financial markets, including with respect to cross-border capital flows. Regulators and other relevant authorities as a matter of priority should strengthen cooperation on crisis prevention, management, and resolution.
Reforming International Financial Institutions: We are committed to advancing the reform of the Bretton Woods Institutions so that they can more adequately reflect changing economic weights in the world economy in order to increase their legitimacy and effectiveness. In this respect, emerging and developing economies, including the poorest countries, should have greater voice and representation. The Financial Stability Forum (FSF) must expand urgently to a broader membership of emerging economies, and other major standard setting bodies should promptly review their membership. The IMF, in collaboration with the expanded FSF and other bodies, should work to better identify vulnerabilities, anticipate potential stresses, and act swiftly to play a key role in crisis response.
Tasking of Ministers and Experts
10. We are committed to taking rapid action to implement these principles. We instruct our Finance Ministers, as coordinated by their 2009 G-20 leadership (Brazil, UK, Republic of Korea), to initiate processes and a timeline to do so. An initial list of specific measures is set forth in the attached Action Plan, including high priority actions to be completed prior to March 31, 2009.
In consultation with other economies and existing bodies, drawing upon the recommendations of such eminent independent experts as they may appoint, we request our Finance Ministers to formulate additional recommendations, including in the following specific areas:
Mitigating against pro-cyclicality in regulatory policy;
Reviewing and aligning global accounting standards, particularly for complex securities in times of stress;
Strengthening the resilience and transparency of credit derivatives markets and reducing their systemic risks, including by improving the infrastructure of over-the-counter markets;
Reviewing compensation practices as they relate to incentives for risk taking and innovation;
Reviewing the mandates, governance, and resource requirements of the IFIs; and
Defining the scope of systemically important institutions and determining their appropriate regulation or oversight.
11. In view of the role of the G-20 in financial systems reform, we will meet again by April 30, 2009, to review the implementation of the principles and decisions agreed today.
Commitment to an Open Global Economy
12. We recognize that these reforms will only be successful if grounded in a commitment to free market principles, including the rule of law, respect for private property, open trade and investment, competitive markets, and efficient, effectively regulated financial systems. These principles are essential to economic growth and prosperity and have lifted millions out of poverty, and have significantly raised the global standard of living. Recognizing the necessity to improve financial sector regulation, we must avoid over-regulation that would hamper economic growth and exacerbate the contraction of capital flows, including to developing countries.
13. We underscore the critical importance of rejecting protectionism and not turning inward in times of financial uncertainty. In this regard, within the next 12 months, we will refrain from raising new barriers to investment or to trade in goods and services, imposing new export restrictions, or implementing World Trade Organization (WTO) inconsistent measures to stimulate exports. Further, we shall strive to reach agreement this year on modalities that leads to a successful conclusion to the WTO’s Doha Development Agenda with an ambitious and balanced outcome. We instruct our Trade Ministers to achieve this objective and stand ready to assist directly, as necessary. We also agree that our countries have the largest stake in the global trading system and therefore each must make the positive contributions necessary to achieve such an outcome.
14. We are mindful of the impact of the current crisis on developing countries, particularly the most vulnerable. We reaffirm the importance of the Millennium Development Goals, the development assistance commitments we have made, and urge both developed and emerging economies to undertake commitments consistent with their capacities and roles in the global economy. In this regard, we reaffirm the development principles agreed at the 2002 United Nations Conference on Financing for Development in Monterrey, Mexico, which emphasized country ownership and mobilizing all sources of financing for development.
15. We remain committed to addressing other critical challenges such as energy security and climate change, food security, the rule of law, and the fight against terrorism, poverty and disease.
16. As we move forward, we are confident that through continued partnership, cooperation, and multilateralism, we will overcome the challenges before us and restore stability and prosperity to the world economy.
Action Plan to Implement Principles for Reform
This Action Plan sets forth a comprehensive work plan to implement the five agreed principles for reform. Our finance ministers will work to ensure that the taskings set forth in this Action Plan are fully and vigorously implemented. They are responsible for the development and implementation of these recommendations drawing on the ongoing work of relevant bodies, including the International Monetary Fund (IMF), an expanded Financial Stability Forum (FSF), and standard setting bodies.
Strengthening Transparency and Accountability
Immediate Actions by March 31, 2009
The key global accounting standards bodies should work to enhance guidance for valuation of securities, also taking into account the valuation of complex, illiquid products, especially during times of stress.
Accounting standard setters should significantly advance their work to address weaknesses in accounting and disclosure standards for off-balance sheet vehicles.
Regulators and accounting standard setters should enhance the required disclosure of complex financial instruments by firms to market participants.
With a view toward promoting financial stability, the governance of the international accounting standard setting body should be further enhanced, including by undertaking a review of its membership, in particular in order to ensure transparency, accountability, and an appropriate relationship between this independent body and the relevant authorities.
Private sector bodies that have already developed best practices for private pools of capital and/or hedge funds should bring forward proposals for a set of unified best practices. Finance Ministers should assess the adequacy of these proposals, drawing upon the analysis of regulators, the expanded FSF, and other relevant bodies.
Medium-term actions
The key global accounting standards bodies should work intensively toward the objective of creating a single high-quality global standard.
Regulators, supervisors, and accounting standard setters, as appropriate, should work with each other and the private sector on an ongoing basis to ensure consistent application and enforcement of high-quality accounting standards.
Financial institutions should provide enhanced risk disclosures in their reporting and disclose all losses on an ongoing basis, consistent with international best practice, as appropriate. Regulators should work to ensure that a financial institution’ financial statements include a complete, accurate, and timely picture of the firm’s activities (including off-balance sheet activities) and are reported on a consistent and regular basis.
Enhancing Sound Regulation
Regulatory Regimes
Immediate Actions by March 31, 2009
The IMF, expanded FSF, and other regulators and bodies should develop recommendations to mitigate pro-cyclicality, including the review of how valuation and leverage, bank capital, executive compensation, and provisioning practices may exacerbate cyclical trends.
Medium-term actions
To the extent countries or regions have not already done so, each country or region pledges to review and report on the structure and principles of its regulatory system to ensure it is compatible with a modern and increasingly globalized financial system. To this end, all G-20 members commit to undertake a Financial Sector Assessment Program (FSAP) report and support the transparent assessments of countries’ national regulatory systems.
The appropriate bodies should review the differentiated nature of regulation in the banking, securities, and insurance sectors and provide a report outlining the issue and making recommendations on needed improvements. A review of the scope of financial regulation, with a special emphasis on institutions, instruments, and markets that are currently unregulated, along with ensuring that all systemically-important institutions are appropriately regulated, should also be undertaken.
National and regional authorities should review resolution regimes and bankruptcy laws in light of recent experience to ensure that they permit an orderly wind-down of large complex cross-border financial institutions.
Definitions of capital should be harmonized in order to achieve consistent measures of capital and capital adequacy.
Prudential Oversight
Immediate Actions by March 31, 2009
Regulators should take steps to ensure that credit rating agencies meet the highest standards of the international organization of securities regulators and that they avoid conflicts of interest, provide greater disclosure to investors and to issuers, and differentiate ratings for complex products. This will help ensure that credit rating agencies have the right incentives and appropriate oversight to enable them to perform their important role in providing unbiased information and assessments to markets.
The international organization of securities regulators should review credit rating agencies’ adoption of the standards and mechanisms for monitoring compliance.
Authorities should ensure that financial institutions maintain adequate capital in amounts necessary to sustain confidence. International standard setters should set out strengthened capital requirements for banks’ structured credit and securitization activities.
Supervisors and regulators, building on the imminent launch of central counterparty services for credit default swaps (CDS) in some countries, should: speed efforts to reduce the systemic risks of CDS and over-the-counter (OTC) derivatives transactions; insist that market participants support exchange traded or electronic trading platforms for CDS contracts; expand OTC derivatives market transparency; and ensure that the infrastructure for OTC derivatives can support growing volumes.
Medium-term actions
Credit Ratings Agencies that provide public ratings should be registered.
Supervisors and central banks should develop robust and internationally consistent approaches for liquidity supervision of, and central bank liquidity operations for, cross-border banks.
Risk Management
Immediate Actions by March 31, 2009
Regulators should develop enhanced guidance to strengthen banks’ risk management practices, in line with international best practices, and should encourage financial firms to reexamine their internal controls and implement strengthened policies for sound risk management.
Regulators should develop and implement procedures to ensure that financial firms implement policies to better manage liquidity risk, including by creating strong liquidity cushions.
Supervisors should ensure that financial firms develop processes that provide for timely and comprehensive measurement of risk concentrations and large counterparty risk positions across products and geographies.
Firms should reassess their risk management models to guard against stress and report to supervisors on their efforts.
The Basel Committee should study the need for and help develop firms’ new stress testing models, as appropriate.
Financial institutions should have clear internal incentives to promote stability, and action needs to be taken, through voluntary effort or regulatory action, to avoid compensation schemes which reward excessive short-term returns or risk taking.
Banks should exercise effective risk management and due diligence over structured products and securitization.
Medium-term actions
International standard setting bodies, working with a broad range of economies and other appropriate bodies, should ensure that regulatory policy makers are aware and able to respond rapidly to evolution and innovation in financial markets and products.
Authorities should monitor substantial changes in asset prices and their implications for the macroeconomy and the financial system.
Promoting Integrity in Financial Markets
Immediate Actions by March 31, 2009
Our national and regional authorities should work together to enhance regulatory cooperation between jurisdictions on a regional and international level.
National and regional authorities should work to promote information sharing about domestic and cross-border threats to market stability and ensure that national (or regional, where applicable) legal provisions are adequate to address these threats.
National and regional authorities should also review business conduct rules to protect markets and investors, especially against market manipulation and fraud and strengthen their cross-border cooperation to protect the international financial system from illicit actors. In case of misconduct, there should be an appropriate sanctions regime.
Medium-term actions
National and regional authorities should implement national and international measures that protect the global financial system from uncooperative and non-transparent jurisdictions that pose risks of illicit financial activity.
The Financial Action Task Force should continue its important work against money laundering and terrorist financing, and we support the efforts of the World Bank - UN Stolen Asset Recovery (StAR) Initiative.
Tax authorities, drawing upon the work of relevant bodies such as the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), should continue efforts to promote tax information exchange. Lack of transparency and a failure to exchange tax information should be vigorously addressed.
Reinforcing International Cooperation
Immediate Actions by March 31, 2009
Supervisors should collaborate to establish supervisory colleges for all major cross-border financial institutions, as part of efforts to strengthen the surveillance of cross-border firms. Major global banks should meet regularly with their supervisory college for comprehensive discussions of the firm’s activities and assessment of the risks it faces.
Regulators should take all steps necessary to strengthen cross-border crisis management arrangements, including on cooperation and communication with each other and with appropriate authorities, and develop comprehensive contact lists and conduct simulation exercises, as appropriate.
Medium-term actions
Authorities, drawing especially on the work of regulators, should collect information on areas where convergence in regulatory practices such as accounting standards, auditing, and deposit insurance is making progress, is in need of accelerated progress, or where there may be potential for progress.
Authorities should ensure that temporary measures to restore stability and confidence have minimal distortions and are unwound in a timely, well-sequenced and coordinated manner.
Reforming International Financial Institutions
Immediate Actions by March 31, 2009
The FSF should expand to a broader membership of emerging economies.
The IMF, with its focus on surveillance, and the expanded FSF, with its focus on standard setting, should strengthen their collaboration, enhancing efforts to better integrate regulatory and supervisory responses into the macro-prudential policy framework and conduct early warning exercises.
The IMF, given its universal membership and core macro-financial expertise, should, in close coordination with the FSF and others, take a leading role in drawing lessons from the current crisis, consistent with its mandate.
We should review the adequacy of the resources of the IMF, the World Bank Group and other multilateral development banks and stand ready to increase them where necessary. The IFIs should also continue to review and adapt their lending instruments to adequately meet their members’ needs and revise their lending role in the light of the ongoing financial crisis.
We should explore ways to restore emerging and developing countries’ access to credit and resume private capital flows which are critical for sustainable growth and development, including ongoing infrastructure investment.
In cases where severe market disruptions have limited access to the necessary financing for counter-cyclical fiscal policies, multilateral development banks must ensure arrangements are in place to support, as needed, those countries with a good track record and sound policies.
Medium-term actions
We underscored that the Bretton Woods Institutions must be comprehensively reformed so that they can more adequately reflect changing economic weights in the world economy and be more responsive to future challenges. Emerging and developing economies should have greater voice and representation in these institutions.
The IMF should conduct vigorous and even-handed surveillance reviews of all countries, as well as giving greater attention to their financial sectors and better integrating the reviews with the joint IMF/World Bank financial sector assessment programs. On this basis, the role of the IMF in providing macro-financial policy advice would be strengthened.
Advanced economies, the IMF, and other international organizations should provide capacity-building programs for emerging market economies and developing countries on the formulation and the implementation of new major regulations, consistent with international standards.
Zirvenin ardından yayınlanan bu bildiride dikkat etmemiz gereken en hassas nokta ise ülkelerin birbirleri ile olan ilişkilerinin kriz boyunca çok daha fazla önem kazandığı durumudur. Bildiride açıklanan her bir maddede ülkelerin birbirlerine ekonomik olarak katkı yapmaları gerektiği ve kurumlarını birlikte hareket ettirmek durumunda oldukları belirtilmektedir. Ülkeler arasında zaman zaman olan ikili gerilimler bu bildiride yayınlanan birçok ortak çalışmayı da riske edecektir. Bu yüzden bu bildiriye imza atan ülkelerin birbirlerini korumaları demek aynı zamanda dünya ekonomisini de korumaları anlamına gelecektir. 20 ülkenin sırtına yükledikleri sorumluluk oldukça büyük gözüküyor ve ortak hareket edilmediği takdirde tüm ülkeleri etkilemeye uzun süre devam edecek gibi görünüyor. Dünya bu zirvenin ardından zorlu bir dönemece girmiş bulunuyor ve ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları uç noktalara ulaşmadıkça ekonomik krizin bir süre sonra çözülebileceğini söyleyebiliriz. Bu süreyi ise aylar değil ancak birkaç yıl ile sınırlandırmalıyız. Fakat ne kadar olumlu düşünürsek düşünelim politik olarak ülkeler arasında çıkar çatışmalarının olduğu bir çağda bu kadar büyük boyutta bir ortak çalışmanın yapılmasının da çok zor olduğunu belirtmemiz gerekiyor. Bu durumda dünyanın büyük oyuncuları kendilerini daha fazla koruyabilecek durumdalar iken diğer kırılgan ekonomileri ise çok fazla parlak bir gelecek beklediğini söyleyemeyiz. Merkez bankalarındaki rezervleri kuvvetli olmayan ülkeler için yeni borçlanmalar anlamına gelecek bir dönem başlıyor gibi gözüküyor. Japonya ekonomisinin de küçüldüğünü üzerine basarak vurgulamamız gerek. Avrupa’da ve dünyanın diğer yerlerinde artan işsizlikte ekonomik krizin kırılması zor olan duvarları olarak karşımızda duruyorlar.
Kriz ve Türkiye
Dünyayı saran ekonomik kriz boyunca ülkemizi de sıkışık bir 2009 bekliyor. Özellikle yurt dışından gelen yatırımlara bağlı olan bir ekonomiye sahip Türkiye’nin dış yatırım almaması demek istediği şekilde büyüyemeyeceği anlamına geliyor. Politik karmaşanında sürmesi durumunda ekonomiye verilmesi gereken önem ne yazık ki başka alanlara dağılıyor ve Türkiye’nin ekonomik krizle mücadele gücü azalıyor. Turizm gelirlerinin döviz girişinde önemli bir yeri olacağını tahmin ediyoruz ve önümüzdeki sene en azından diğer alanlarda yaşanacak kayıpların bir kısmının turizmden ülkemize kazandırılması akıllıca bir politika olacaktır. Doğalgaza yapılan büyük zamların halkımızdaki huzursuzluğu ise ekonomik krizin önümüzdeki sene daha çok kişiyi etkileyeceğini bizlere göstermektedir. Bu tespitlerimizi yine Türkiye’nin önde gelen iş adamları da desteklemektedirler. 2009 yılının zor bir yıl olacağını söylemek için birçok neden var. Ülkemizi nasıl etkileyeceğini hala tam olarak bilmediğimiz Obama’nın başkanlığı şu anda yine bir soru işareti olarak karşımızda duruyor. Barack Obama seçim öncesinde yapmış olduğu Türkiye karşıtı bazı açıklamalar ile bizleri olumsuz etkilese de Amerika’nın Türkiye’yi kolay kolay gözden çıkaracağı riskini almayacağını tahmin ediyoruz. Amerika ile ilişkilerimizin iyi olması terör örgütü PKK sorununda da Türk Silahlı Kuvvetlerine daha fazla hareket gücü verecektir. Türkiye’nin bölgeye ağırlığını daha fazla koyması demek Irak yönetiminin özellikle Barzani’nin Türkiye’ ile restleşmeye pek fazla cesaret edemeyeceği anlamına gelecektir. Türkiye dışa bağlı bir ekonomik kalkınma gerçekleştirdiği için bu krizde de ipler yabancıların ellerinde olacak ve ne yazık ki onların etkilenmesi işçi çıkarmaları anlamına gelecektir. Yatırımların azalması ister istemez döviz gelirlerimizin azalmasına neden olacak. Ülkemizin diğer ülkelere sattığı katma değer üretecek kendi mallarının çok az olması demek bizim dış dünyaya sattığımızın bizi bu kriz boyunca çok fazla kurtaracak güce sahip olmadığını görmemiz gerektiğini anlamamız anlamına geliyor. Türkiye’yi oldukça sert bir yıl bekliyor. Şimdiden Sayın Kürşat Tüzmen ne kadar olumlu bir tablo çizmeye çalışsa da rakamlar ve gerçekler ile çok fazla uyuşmadığını da belirtmemizde yarar var. Vatandaş bu yıl bütçesini kesinlikle iyi ayarlamalı özellikle kredi kartı kullanıcılarının daha fazla dikkat etmesi gerekiyor. Enerji kullanımında özellikle tasarruf sağlanmadığı takdirde krizden Türkiye olarak daha fazla kayıpla çıkacağımız çok açık.
[2]
Çin ve G–20 Zirvesi
Çin Cumhurbaşkanı Hu Jintao ilk olarak, uluslararası finans çıkma mücadele konusundaki önerilerini detaylı bir şekilde anlattı. Cumhurbaşkanı Hu, zirvede yaptığı konuşmada, bu krizin hem uygun olmayan makro ekonomi politikaları hem de finansal yönetim yetersizliğinden kaynaklandığını belirtti. Hu Jintao, uluslararası toplumu güveni artırmaya, eşgüdümü güçlendirmeye ve işbirliğini yoğunlaştırmaya çağırırken, Çin'in finansal krizi göğüsleme önerilerini sıraladı. Bunlardan ilki piyasaya olan güvenin bir an önce artırılması ve finansal krizin yayılmasının önlenmesi için tüm gerekli önlemlerin alınması. Hu'nun ikinci önerisi ise, küresel ekonomik gerilemenin önüne geçilmesi için ekonomik büyümenin ilerletilmesi. Üçüncü olarak bu krizden ders alınarak, uluslararası finans sisteminde gerekli reformun yapılması.
Hu Jintao'nun zirveye yaptığı ikinci önemli katkı, Çin hükümetinin ekonomik gelişme ve finansal istikrarı hedefleyen önlemlerini açıklaması oldu. Ekonomik gelişme ve finansal istikrar sağlamak amacıyla Çin hükümetinin bu yılın başından beri aldığı aktif önlemleri anlatan Cumhurbaşkanı Hu, hükümet tarafından kısa süre önce ortaya atılan 10 maddelik önlem paketinin ekonomik gelişmeye mutlaka güç katacağını ve dünya ekonomisinin gelişmesine de yararlı olacağını vurguladı. Hu Jintao, Çin'in sorumlu bir tavırla uluslararası finans ortamının istikrara kavuşmasına katkıda bulunarak, dünya ekonomisinin gelişmesi konusunda uluslararası işbirliğine hız vereceğini, krizden ciddi derecede etkilenen gelişmekte olan ülkelere desteğini artıracağını ifade etti.
Üçüncü olarak Cumhurbaşkanı Hu, uluslararası finans sisteminde yapılacak reforma ilişkin önerilerde bulundu. Bilindiği gibi uluslararası finans sisteminde yapılacak reform, zirvenin ana konusuydu. Hu Jintao konuşmasında, uluslararası finans yönetimi konusundaki işbirliğinin güçlendirilmesi, uluslararası finansal örgütlerin reformuna hız verilmesi, bölgesel finans işbirliğinin teşvik edilmesi ve uluslararası para sisteminin düzeltilmesini kapsayan dört maddelik bir reform paketi önerdi.
Dördüncü olarak, Cumhurbaşkanı Hu konuşmasında gelişmekte olan ülkelerin çıkarlarını savundu. Hu Jintao, finans kriziyle başa çıkarken krizin gelişmekte olan ülkelere, özellikle de az gelişmiş ülkelere getirdiği zararların gözönünde tutulması ve bunların en aza indirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Gelişmekte olan ülkelerin finansal istikrarının ve ekonomik büyümesinin gerçek anlamda korunması ve bu ülkelere yardımların artırılması çağrısında bulunan Çin Cumhurbaşkanı, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası finans örgütlerinde temsil ve söz haklarının genişletilmesi gerektiğini belirtti.
Beşinci olarak Cumhurbaşkanı Hu'nun zirvedeki temasları ikili ilişkilerin gelişmesine katkı sağladı. Zirve sırasında Hu Jintao ile Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, İngiltere Başbakanı Gordon Brown, Avustralya Başbakanı Kevin Rudd başta olmak üzere yabancı liderlerle yapılan görüşmelerde, ikili ilişkilerin gelişmesi, her alanı kapsayan işbirliği ve uluslararası finans kriziyle ortaklaşa başa çıkılması konularında birçok önemli ortak görüşe varıldı.
[3]Hu Jin Tao krizin bir gecede ortaya çıkmadığını ve bir gecede ortadan kalkmayacağını belirterek sabırlı ve programlı bir işbirliği ile bu krizin atlatılacağını sözlerine ekledi. Çin’in Dış İşleri Banak yardımcısı He Ya Fei ise krizde Çin’in aktif olarak rol alacağını ve elinden geldiğince krizin atlatılması için üzerine düşen görevi yerine getireceğini belirtti. Çin zirveye birçok devlet adamı ve Komünist Partinin önde gelen isimleri ile birlikte katıldı. Bu liderler arasında, Ticaret Bakanı Chen De Ming, Dış İşleri Bakanı Yang Jie Chi ve Maliye Bakanı Xie Xuren gibi isimlerde yer aldı. Çin’in yanı sıra bu zirvede önemli açıklamalar yapan Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula da Silva’da dikkatleri üzerine çekti. Lula yaptığı konuşmasında G–7 ülkelerinin bu krizi tek başlarına çözmeye güçlerinin yetmeyeceğini yeni ortakların katılımına ihtiyaçları olduklarını vurguladı. Ülkelerin liderleri ve çeşitli kurumlarının önemli görevleri yerine getiren yetkilileri ortak bir noktada birleştiler. Buda Çin’in bu krizde dünyayı arkasına alıp krizden çıkarabilecek gücünün olduğu görüşüydü. Çin Merkez Bankası Başkanı Zhou Xiao Chuan yaptığı açıklamasında Çin’in dış ekonomilere destek olacağını ve iç piyasasını genişleterek ekonomik büyümesine devam edeceğini belirtti. Ayrıca Çin önümüzdeki 2 yıl içerisinde kullanılmak üzere 570 Milyar dolar gibi dev bir rakamı ülkenin 10 ana bölgesinde harcayacağını duyurdu. Bu kaynağın alt yapı, yeni yerleşimler ve ulaşım alanlarında kullanılacağı açıklandı. Bunun yanında Çin vergilerde kesintiye gidileceğini ve alt yapı için harcamaların arttırılacağını belirtti. Bu sayede iç piyasanın haraketli tutulması öngörülüyor ve Çin’in büyümesini sürdüreceği tahmin ediliyor. Çin Merkez Bankası Başkanı Zhou, İMF ile sıkı bir işbirliğine girileceğini ve uluslar arası finans kuruluşlarının destekleneceğini sözlerine ekledi. Çin’in ekonomisinin gelecek sene yüzde 8 ila 9 arasında büyüyeceğinin de işaretlerini veren Zhou bu sayede Çin’in ekonomik krizin önüne geçeceğini belirterek sözlerini tamamladı.
[4] Çin Washington’da gerçekleşen zirveye ağırlığını koymuş gibi gözüküyor. Zirvenin ardından güçlenen ve dünyaya önemli mesajlar veren bir Çin imajı ön plana çıktı. Ülkelerin ekonomi patronları da Çin’in önemine değindiler. Çini yetkililer birçok üst düzey devlet adamı ile bir araya gelerek görüş alışverişinde bulundular. 2 gün süren zirvenin ardından Çin Cumhurbaşkanı Hu Jin Tao Güney Amerika ülkelerinden Kostarika, Küba ve Peru’yu kapsayan gezisine başladı. Hu ve beraberindeki heyet bu yıl 16.si Peru’nun başkenti Lima’da 22–23 Kasımda düzenlenecek olan APEC ( Asya- Pasifik Ekonomik İşbirliği) zirvesine katılacaklar. Bu zirvenin yanı sıra öncesinde Çin için son derece önem taşıyan birçok zirve yapılacak tüm bunlara katılacak olan Hu ve Çin heyeti Latin Amerika gezisinin ardından son durak olarak Yunanistan’a geçecekler. Hu ve Çin heyetinin APEC zirvesi haricinde katılacağı toplantılar ve tarihleri şunlar: Concluding Senior Officials (SOM) Meeting on Nov. 16–17, 2nd Small and Medium Enterprise Summit on Nov. 17, the 20th APEC Ministerial Meeting, the APEC Business Advisory Council 4th Meeting for 2008 on Nov. 17–20, the "Invest in Peru" Forum on Nov.17, the APEC 2008 Chief Executive Officers (CEO) Summit on Nov. 20–22.
Çin Washington çıkartmasının ardından Latin Amerika’ya da ağırlığını koyacak gibi gözüküyor, hatta şimdiden Peru’ya 63 tane araç bağışlamış durumdalar. Bu bölgede halen Tayvan ile ilişkileri olan birkaç tane ülkenin varlığı Çin yönetimini rahatsız etmekle beraber yavaş yavaş o ülkelerde Tayvan ile bağlarını kopartarak Çin ile resmi ilişkiye geçmeyi düşünmüyor değiller. Kostarika daha öncesinde Tayvan’i tanıyorken şu anda artık Tayvan’ı değil Çin’in tanıyor. Bu durum karşısında Tayvan’da bağımsızlık isteyen taraftarların birçoğu da köşeye sıkışıyor. Tayvan’ın dış politikada tutunacak dallarının sayısı giderek azalıyor, kalan ülkeler ise ekonomik olarak çok büyük sıkıntıların içinde oldukları için uluslararası platformda Tayvan’ı destekleyecek güce sahip değiller. İleriki yıllarda Çin ile ikili görüşmelere başlamaları kimseyi şaşırtmasın. Bir nevi parayı veren düdüğü çalar politikası güden bu ülkeler Çin’in yatırımlarını aldıkları takdirde Tayvan’ı bir çırpıda silebilecek ülkelerdir. Tayvan’ın daralan ekonomisi Çin ile rekabet edemeyeceği için gelecek yıllar Tayvan’ın uluslararası platformda sıkışacağı yıllar anlamına gelecektir. Hatta şu anda Çin ile kurulan sıcak ilişkiler belki de bir gün Çin’in ve hatta birçok Tayvanlının hayalinde olan Ana kıta Çin’e bağlanma rüyasının gerçekleşmesi anlamına gelecektir. Bu şu anda bir senaryo olmakla beraber ileride gerçekleşmesi gerçekleşmemesinden daha fazla bir ihtimal olarak öne çıkmaktadır. Çin dünyaya ağırlığını koymaya başladıkça Tayvan’da Çin’in bir eyaleti durumunda yaşamını sürdürecek gibi gözükmektedir. Gerçi Tayvan’da yaşayanların sorunu Çin ile birleşmek değil aslında karınlarının doyup doymaması ile ilgilidir. Elbette Tayvan’da Çin karşıtları az sayıda değildir ama onlar bile Çin’in yapacağı bir askeri operasyonda hemen beyaz bayrağı çekeceklerini söylemektedirler. Uzakdoğu’nun bu karışık bölgesinde daha çok gelişmeler yaşanacaktır. Bu bölgede yaşanan gelişmeleri ve dünyanın diğer önemli meselelerini Çin ve Türkiye ekseninde analiz etmeye devam edeceğiz.
Uğur Rıfat Karlova
National Taiwan Normal Üniversitesi Siyaset Bilimi Yüksek Lisans Öğrencisi
[2] Ekonomİk kriz hakkında güzel bir blog yazısı için bakınız
http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=143918&ver=82
Hu Jin Tao’nun zirvedeki diğer açıklamalarını İngilizce olarak okumak için bakınız http://news.xinhuanet.com/english/2008-11/16/content_10364284.htm
[4] Daha fazla bilgi için bakınız
http://news.xinhuanet.com/english/2008-11/10/content_10351609.htm