Babek Kalesi'nde gerçeklesen tören Babek Hürremdin'in dogum günü sebebi ile yapilmaktadir. Babek Hürremdin, Azerbaycan'da bagisizlik mücadelesi vermis milli bir kahraman konumuna sahiptir. Abbasiler, Azerbaycan'i isgal etmeye çalistigi dönemde Babek Hürremdin 23 yil 'Arap isgaline' karsi direnmis ve teslim olmamistir. 23 yil Abbasi-Arap istilasina karsi direnen Babek Hürremdin, Azerbaycan milli kahramani olarak bilinmektedir. Babek Hürremdin bu 23 yillik direnisi Babek Kalesinden komuta etmistir. Güney Azerbaycanlilar Babek'in dogum gününü kutlamak amaciyla Babek Kalesine toplanacaklar ve bu tören dört yildir her geçen sene daha da güçlenerek gerçeklesmektedir.

Babek Kalesi'nde gerçeklesen tören dört yil içinde güçlenerek devam etmis ve Iran Devleti bu törenin gerçeklesmesini ve büyümesini engelleyememistir. Iran Devleti bu törenin gerçeklesmesini istemese de bu hareketi önlemek için açik siddete basvurmamistir. Bu sorunu propaganda, dinsel açiklamalar, küçük çapli uzun süreli tutuklamalar, genis çapli psikolojik savas, genis çapli sorgulamalar, ulasim engellemeleri ve genis istihbarati çalismalar ile çözmeye ve yönlendirmeye çalismis ancak basarili olamamistir. 1999 yilinin Temmuz ayindan günümüze kadar dördüncü kez gerçeklesmis olan bu törene her yil daha fazla Güney Azerbaycanlinin katilimi gerçeklesmistir

Babek Kalesinde gerçeklesen tören ilk önce küçük çapli bir ögrenci hareketi gibi ortaya çiksa da kisa sürede toplum çesitli katmanlarini içine alacak bir toplumsal harekete dönüstü. Güney Azerbaycan halkinin bütün katmanlarinin katilmasi bu toplumsal hareketin anlam ve mahiyetini degistirdi. Islam cumhuriyeti rejimi kaynakli ilk yorumlar bu törenin “eglence” mahiyeti tasidigi yolunda idi. Halkin genis katilimi sebebi ile Babek Kalesi hakkinda “Sehirlerin içinde içki, kumar ve müzik yasak oldugu için halk daglarda bu yasagi delmek istiyor” yorumlari yapilmakta idi. Ancak çok kisa sürede bu yorumun ne kadar yanlis oldugu ortaya çikti. Babek Kalesinde toplanmalarin anlami eglenceyi dislayan, çok derin ve çok boyutlu sosyolojik anlam tasimaktadir.

Fars milliyetçileri, asimilasyon politikalari çerçevesinde uzun süre boyunca Güney Azerbaycanlilarin tarihi hafiza ve belligini istedikleri dogrultuda sekillendirmeye çalismislardir. Güney Azerbaycan insanin tarihi hafizasi Azerbaycan-Türk Merkezli bir tarihi hafizaya sahip olma yerine Pehlevi döneminde (1924-1979) “Iran- Fars Merkezli” ve Islam Cumhuriyeti Döneminde (1979- ) “ Iran-Islam-Sii Merkezli” bir tarihi hafizaya sahip olmaya zorlanmistir. Bu proje çerçevesinde Azerbaycan milli kahramanlari hakkinda genis sekilde Azerbaycan-Türk kimligine ters düsecek çarpik yorumlar ortaya çikmistir. Iran-Fars milliyetçi literatüründe Babek Hürremdin hakkinda yapilan yorumlar bu çarpik ve saptirici yorumlarin tipik örnegini göstermektedir. “ Babek Hürremdin hakkinda çok farkli yorumlar mevcuttur. Fars milliyetçileri Babek Hürremdin'i Arap isgaline direnen Iran milli kahramani olarak görmektedirler. Din Adamlari, dinciler ve Iran Devleti'nin genis kismi Babek Hürremdin'i 'kafir' olarak görmektedirler. Birçok din adami tarafindan Babek Hürremdin 'kafir' oldugu gerekçesiyle aforoz edilmistir. Birçok din adami bu törene katilmayi da 'dine aykiri' bir davranis olarak nitelendirmisler ve halkin törene katilmamasini istemislerdir.

Babek Kalesi hem Pehlevilerin (1924-79) ve hem Islam Cumhuriyetinin Güney Azerbaycanlilarin tarihi hafiza ve belligini degistirme yolundaki çabalarinin basarisiz oldugunu açikça göstermektedir. Babek Hürremdin Azerbaycan'da (Güney ve Kuzey) Azerbaycan milli kahramani olarak bilinmektedir. Güney Azerbaycanlilar Babek Kalesi'nde açtiklari pankartlarda ve söyledikleri sloganlarda Babek'i, Iran milli kahramani degil Azerbaycan milli kahramani olarak kabul ettiklerini göstermislerdir. Devletin ve din adamlarinin 'aforoz' fetvalarina ragmen Güney Azerbaycanlilar bu törene genis çapli katilim saglamaktadirlar. Güney Azerbaycanlilarin Babek Hürremdin'i Iran milli kahramani olarak görmemeleri, bütün dini fetvalara ragmen bu törene katilmalari Güney Azerbaycanlilar içerisinde 'Iranlilik' ve 'Sia-Islam' kimliginin zayifladigini 'Azerbaycan-Türk' kimliginin öncelik kazandigini göstermektedir.

Fars milliyetçilerin siyasal, kültürel ve ideolojik (Islam ve...) aygitlarinin baski ve çalismalarina ragmen Güney Azerbaycanlilarin Babek Hürremdin’e Azerbaycan milli kahramani gibi sahip çikmalari ve kalede genis çapli ve çok renkli ( kültürel,sanatsal,edebi ve siyasi) tören gerçeklestirmeleri bir halkin gerçek özlem, kaygi ve arzularini göstermektedir. Bu açidan bakildiginda Güney Azerbaycanlilarin Babek Kalesinde toplanmalari Azerbaycan-Türk kimligini esas alan Türkçü-milliyetçi önemli bir siyasi olgu olarak analiz edilmelidir. Babek Kalesi, Azerbaycan-Türk kimliginin Iran'da siyasal bir olgu olarak ortaya çikmasindan sonra halkin genis çapli bu kimligi ifade için basvurdugu tarihi bir mekan olmustur. Iranlilik kimligi zayifladikça, Sia bir siyasal olgu olarak iflas ettikçe ve Azerbaycan-Türk kimligi siyasi düzeyde güç kazandikça Babek Kalesi töreni daha da güçlenmistir. Bu açidan bakildiginda Babek Kalesi'nde gerçeklesen töreni Güney Azerbaycanlilarin milli kimlik arayislari çerçevesinde 'öze dönüs töreni' olarak tanimlayabiliriz.

Babek Hürremdin , 23 yil Arap isgaline karsi direndigi için Azerbaycanlilarin tarihi hafizasinda isgal karsitliginin ve milli kurtulusun tarihi simgesine çevrilmistir.Güney Azerbaycanlilarin Babek Kalesini seçmeleri kurtulusçu arayis içinde olduklarini göstermektedir. Güney Azerbaycanlilar, Azerbaycan-Türk kimliklerini esas alan yeni siyasi arayis ve bu dogrultuda onlarin amacini gerçeklestirecek bir kurtulusçu özlemi ve kaygisi içerisindedirler. Baska bir ifade Güney Azerbaycan yeni Babek’ini aramaktadir.

Sosyolojik açidan bakildiginda Babek Kalesi Güney Azerbaycan’in kabugu altinda sakladigi gerçek çirpinti, kaygi ve arayislarin açiga vurdugu bir toplumsal olgu niteligini ifade etmektedir. Baska bir ifade ile Babek Kalesi töreni Güney Azerbaycan’in toplumsal, kültürel, siyasal ve kimlik arayisinin çiplak bir sekilde gözüktügü çok boyutlu bir siyasal davranistir. Babek Kalesi Güney Azerbaycan içinde geçen kaygilarin ve arzularin aynasi mahiyetini tasimaktadir.