İran İslam Cumhuriyeti, Güney Azerbaycan Milli Hareketi’ne mensup kişileri geniş şekilde tutuklamaya başlamıştır. Tutuklamaların sebebi açıklanmasa da 24 Nisan sözde Ermeni Soykırım günü ile başlamıştır. İran Ermenileri her yıl 24 Nisan sözde soykırım gününü bahane ederek bu günü Türk karşıtlığına çevirmektedirler. Güney Azerbaycanlar da İran Ermenilerine bu fırsatı vermemek konusunda kararlı oldukları daha önce bildirmişlerdi. Güney Azerbaycan Milli Hareketi’ne mensup insanlar İran İçişleri Bakanlığı’na başvurarak 24 Nisan'da Ermenilerin Karabağ'da yaptıkları soykırım faciasını protesto etmek istemişlerdir. 24 Nisan günü Ermenilere her türlü faaliyet imkanı veren İran İslam Cumhuriyeti Güney Azerbaycan Türklerine bu fırsatı vermemiş, tam tersine geniş çapta tutuklama ve göz altına alma sürecini başlatmıştır.

İran İslam Cumhuriyeti’nin bu yaptıkları, Güney Azerbaycanlılar tarafından şaşkınlıkla karşılanmamıştır. Çünkü İran'da Fars merkezli yönetim Ermeniler ile tarihi dostluk ve işbirliği içerisinde olmuştur. İran'da rejim mahiyeti (İslam,cumhuriyet,şahlık..) ne olursa olsun, Ermeniler ile dostluk bağı kopmamış, her gün daha da pekişmiştir. İran'daki Fars merkezli yönetimin Ermeni ile dostluğu 1988'den sonra Azerbaycan-Ermenistan çatışmasında açık şekilde kendini göstermiştir. İran İslam Cumhuriyeti Ermenistan -Azerbaycan çatışmasında Ermenistan’ı desteklemiş ve Kafkasya ve Türkistan’da Rusya ile beraber Türk karşıtı bir politika takip etmişlerdir. İran’ın Ermenistan devletini desteklemesi Güney Azerbaycan Türklerinin bildiği bir gerçektir.

İran İslam Cumhuriyeti ülke içinde de Ermeni Daşnakların bütün çalışmalarına göz yummuş ve onların çalışmasına güvenli bir zemin yaratmıştır. Ermeni Daşnakların her türlü faaliyetine karşı koymak isteyen Güney Azerbaycan Türkleri tutuklanmıştır. Hükümet bu yıl, bu tutuklama olayını daha da genişletmiştir.

İran bu geniş tutuklama ile çeşitli hedefler takip etmektedir. İran yakın zamanda nükleer enerji konusunda ciddi gerginlik yaşamıştır. ABD, İran’ın nükleer enerji dosyasını hem G8 ülkelerin gündemine hem de BMT Güvenlik Konseyi’nin gündemine getireceğini açıklamıştır. ABD’nin bu açıklamaları İran’ı ciddi tedirginliğe sokmuştur. İran bu doğrultuda geniş çaplı diplomatik harekete geçmiştir. 24 Nisan’dan sonra Güney Azerbaycanlıları tutuklaması ABD ve dünyadaki Ermeni lobilerine karşı yaptığı bir jest gibidir. İran, dünyadaki Ermeni lobilerinin himayesini kazanmak için Güney Azerbaycan Türklerine açık şekilde şiddet ve baskı uygulama yoluna gitmiştir.

İran iç politikada geniş değişiklik yapmaya hazırlanmaktadır. 7. Meclis seçimlerini kazanan Muhafazakar blok 2005 Cumhurbaşkanlık seçimini kazanmayı hedef olarak seçmiştir. Muhafazakar blok kendi stratejisini Çin Modeli olarak adlandırmıştır. Bu modelin en önemli ve temel öğesi siyasal baskı ve şiddet olgusudur. İran İslam Cumhuriyeti yeni bir değişim aşamasında ilk şiddet politikasını Güney Azerbaycan Milli Hareketi’ne karşı uygulamıştır. İran İslam Cumhuriyeti’nin Çin Modeli projesinin ilk kurbanı Güney Azerbaycan Milli Hareketi olarak seçilmiştir.

Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin ilk kurban olarak seçilmesi, görünürde İran İslam Cumhuriyeti için hem küresel sistem açısından hem de iç politika bağlamında çok anlamlı bir seçimdir. Güney Azerbaycan Milli Hareketi dış destek açısından ciddi şekilde yalnızlık içerisindedir. Ayrıca dünya Ermeni lobileri de bu hareketin bitirilmesini istemektedir. Güney Azerbaycan Milli Hareketi ayrıca Fars merkezli basın ve medya tarafından ambargoya maruz kalmış durumdadır. İran içinde ve dışında faaliyet gösteren basın, Güney Azerbaycan Milli Hareketi haberlerini yaymamaktadır. Başka bir ifadeyle Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin bitirilmesi İran İslam Cumhuriyeti ve opozisyonun ortak noktalarıdır. Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin zayıflaması Fars milliyetçi siyasi akımların güçlenmesini sağlayabilir.

İran İslam Cumhuriyeti, Ermeni Daşnaklar ve opozisyondaki Fars milliyetçileri Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin zayıflatılması doğrultusunda tutuklama projesini desteklemektedirler. Bu hareketin hedefi Güney Azerbaycan Milli Hareketi’ni zayıflatmak doğrultusunda olsa da istenilen sonüçün tam tersi olacaktır. Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin sahip olduğu güç, taban ve siyasi çalışmaların mahiyeti itibarı ile zayıflatılması pek de mümkün değil. Güney Azerbaycan Milli Hareketi, Güney Azerbaycan Türklerinin Azerbaycan-Türk kimliklerine toplumsal öze dönüş hareketinin ürünüdür. Güney Azerbaycan Milli Hareketi toplumun bütün katmanlarını kapsayan geniş tabanlı toplumsal öze dönüş sürecidir. Güney Azerbaycan Türklerinin toplumsal öze dönüş hareketi şiddet politikası ile gerilemez, tam tersine güç kazanabilir.

İran İslam Cumhuriyeti’nin bu yaptıkları milli hareketin kitle üzerindeki etkisini artıracaktır. Çünkü İran İslam Cumhuriyeti kendini İslam devleti olarak tanımlıyor. Kendini İslam dünyasının lideri olarak tanımlayan İslam Cumhuriyeti Ermeni Daşnakları desteklemek için Müslüman Türkleri ezmektedir. Söz konusu durum İran İslam Cumhuriyeti’nin İslamî kimliğini sorgulamaktadır. İran İslam Cumhuriyeti’nin bu yaptıkları Güney Azerbaycan Türkleri içinde ciddi tepki doğurabilir. Çünkü İslam rejiminin, Türkleri ezmek için İslam sloganının tam tersine davranması, onun gerçek mahiyetini açığa çıkarmıştır. Bu davranış ile İran İslam Cumhuriyeti, İslam adı altında sakladığı Fars şovenist kimliğini açığa çıkarmıştır. Söz konusu durumun Güney Azerbaycan Türkleri üzerine ciddi etkileri olabilir. İran İslam Cumhuriyeti’nin kendi bekasını Güney Azerbaycan Türklerini ezmekte araması, Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin toplumsal tabanını genişletebilir.

İran İslam Cumhuriyeti’nin bu yaptıkları içeride cereyan eden Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin siyasal söylemini de değiştirebilir. Güney Azerbaycan Milli Hareketi içeride kendi milli-medeni hareket olarak tanımlamaktadır. Güney Azerbaycan Milli -Medeni Hareketi kendi İslam rejimine karşı olarak tanımlamaktadır. Güney Azerbaycan Milli-Medeni Hareket hiçbir zaman “devrim karıştı” bir hareket olmamıştır. İran İslam Cumhuriyeti Güney Azerbaycan Milli Hareketi’ne karşı şiddet ve baskı uygulamaya kalkışırsa, Güney Azerbaycan Milli Hareketi’nin siyasal tutum ve pozisyonu değişebilir. İran İslam Cumhuriyeti, Güney Azerbaycan Milli Hareketi bastırmak ile onu devrim karşıtı bir pozisyona itebilir.