Türkiye 1996’da REFAHYOL Hükümeti döneminde iyileştirmeye başladığı İran’la ilişkilerini bir türlü hal yoluna koyamamaktadır. Bu konuda en azından Türkiye’nin iyi niyetli olduğu söylenebilir. Ancak, Türkiye-İran ilişkileri iki ülkenin inisiyatifine de bırakılmamaktadır. Bu engellemede öncelikle ABD, ardından da ABD’nin sürüklediği Avrupa Birliği (AB), BM Güvenlik konseyi Daimi Üyeleri ve nihayet perde arkasında, bazen de perdenin en önünde İsrail yer almaktadır. Son yıllarda Suudi Arabistan dahil, Körfez Ülkeleri İşbirliği Örgütü’nün de Türkiye-İran ilişkilerine sıcak baktığı söylenemez.

 

ABD’de  “Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Müsteşar” olarak da bilinen, Hazine Bakanlığı üst düzey görevlisi David Cohen, 27-28 Nisan 2011 tarihlerinde Ankara7daydı. Cohen bu gezisi kuşkusuz göreviyle ilgiliydi. Yani ABD’nin aleyhinde terörizm faaliyetlerini finanse eden kurumları ikaz etmek! Bu kez Cohen’in Ankara ziyaretinde hem hükümeti, hem de İstanbul’da bankacıları “İran’la ticari ilişkilerinizi sınırlandırın, yoksa sonuçlarınıza katlanırsınız!” şeklinde tehdit ettiği dahi ileri sürüldü.[1] David Cohen’in rahatsızlığı aslında İran’la ticari ilişkilerin artış kaydetmeye eğilimli olmasıdır. Ona göre İran’la ticari ilişkiler arttıkça “finansal bağlantıların suistimal edilme riski de artmakta” imiş. Bu sebeple de hükümet ve finans sektörüne “bu konuda çok dikkatli olunması gerektiğini!” söylemiş.

 

Özellikle “Bank Mellat”ın kapatılmasını hissettiren Cohen, BM Güvenlik Konseyi’nin, tüm uluslararası camia tarafından İran’a yaptırımları öngören 1929 sayılı kararının tam ve sağlıklı uygulanmasını istediklerini ifadeyle, “Bankacılık sektörü temsilcileriyle görüşmelerimiz, silahlanma veya terörizmle bağlantısı bulunan İran bankaları ya da işletmeleriyle ciddi miktarda iş ilişkisi içinde bulunan yabancı bankaların, yalnızca itibarlarını tehlikeye atmayacakları, aynı zamanda ABD finansal sistemine erişimlerini de kaybedebilecekleri konusunda farkındalık yaratma konularına odaklandı!” şeklinde konuşmasını sürdürdü.

 

ABD’iyi İran konusunda bir kez daha Türkiye’yi ikaz etmeye iten sebep ne olabilir diye düşünüldüğünde akla ilk gelen belki de şu olabilirdi: Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 13-16 Şubat 2011 tarihlerinde İran’ı ziyaret etti. Bu esnada Türkiye-İran İş Konseyi Toplantısı’na katılan her iki ülke cumhurbaşkanları, gelecekte ticari ilişkileri artırma konusunda söz birliği ettiler. Cumhurbaşkanı Gül ayrıca “Ekonomik ilişkilerin ve yatırımların karşılıklı artırılması yönünde her iki ülkede de bir iradenin mevcut olduğunu” ifadeyle, İran’la 10 milyar dolar civarındaki ticaret hacminin 30 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.[2]

 

Türkiye-İran ticaret hacminin 30 milyar doları bulması demek, ABD’nin İran’a uygulatmak istediği “Tecrit” politikasının delinmesi demekti. Zaten 2010 yılı içerisinde gerek “Uranyum Takas Anlaşması”, gerekse BM Güvenlik Konseyi’de Türkiye’nin “Geçici Üye” sıfatıyla İran’a yaptırım konusunda “Hayır” oyu vermesi, Türkiye-ABD ilişkilerinde belli bir gerilimi getirmişti.

 

İşin ilginç yanı, ABD’nin bu “tehdit” kokulu uyarısı, Türkiye’nin helikopter ihale tercihini Amerikan Skorsky modelinden yana kullanmasından sonra gerçekleşti. Oysa bu ihale için bizzat Başkan Barack Obama’nın Başbakan R. Tayyip Erdoğan’a mektup yazdığı ileri sürülmektedir.[3]

 

Türkiye, ihtiyacı olan enerji hammaddesinin bir kısmını karşıladığı İran’la ilişkilerini geliştirmek istemekte son derece haklı gerekçelere sahiptir. Hatta ithalat ağırlıklı ticaretini dengeleyebilmek için İran’a ürün satmak ve İran’daki büyük yatırım projelerine girmek istemekte de son derece haklıdır. Üstelik İran; hem Türkiye’nin sınır komşusu, hem de nüfusunun yarısı Türk kökenlidir. İran, Türkiye ile Orta Asya’daki Türk dünyası arasında bir geçit yoludur da aynı zamanda…

 

Öte yandan, uluslararası camianın da neredeyse tamamının nükleer silahlanma konusunda sıkıntı yaşadığı bir ülkedir de İran! Türkiye, neredeyse tüm güney komşuları ve hatta doğu komşuları (Ermenistan ve Gürcistan gibi) dolaylı, ya da doğrudan ilişkilerinde ABD’nin kamburunu sırtında hissetmektedir. Daha doğrusu ABD’nin bu komşu ülkelerde her yaptığı, ya da her yapmak istediği, Türkiye’nin hem güvenliği, hem de ekonomik çıkarları hilafınadır. Ne dersiniz? Bu ABD ya bir dost değil de, “Düşman” olsaydı, ne yapardık kim bilir! Şimdi de İran’la ticaret hacmini artırmamak için akla kara mı seçilecek yoksa?

---