Hazar Denizi, havyarı için değil petrol ve doğalgazı için önem taşıyor. Rusya ve Kazakistan sularında iki ay önce iki Azerbaycan gemisi kaçak mersin balığı avladıkları gerekçesiyle tutuklandıysa da bu gemilerin tutuklanması için Azerbaycan'ın isteği doğrultusunda petrol araştırma gemisinin İran sularına girdiği zamanki gibi uçaklar havalanmadı. Böylece şu ana kadar Hazar Denizi'nin tanınmış altını sayılan havyardan çok petrol ve doğalgaz konusunun önem taşıdığı görülüyor. Moskova'da yayımlanan Moskovsky Komsomolets gazetesi 23 Şubat tarihli sayısında şunları yazdı: 'Hazar petrolünün büyük kaynaklarından yararlanmak, gelecekte dünyanın temel petrol üretim bölgesi olan Orta Doğu'nun rolünün azalmasına ve Hazar'ın dünyanın önemli petrol üretim bölgesi olmasına neden olacak.' Söz konusu gazetenin bahsettiği gelecek, önümüzdeki beş-altı yıl olabilir.
Resmi ajans Azertac'ın haberine göre Azerbaycan sadece 2005 yılında 20 milyon 750 bin ton petrolü kara ve deniz havzalarından çıkartacak. Petrolden elde edeceği gelirle gelişme adımlarını birer ikişer katetmeyi amaçlayan Azerbaycan, son yıllarda petrol sektöründe 17 milyar dolar yatırımda bulundu ve 2010 yılına kadar yılda 50 milyon ton ham petrolü elde etmeyi öngörüyor. Azerbaycan petrolü ve doğalgazının yüzde 95'den fazlası Hazar Denizi'nin petrol kaynaklarından sağlanıyor.
Kazakistan, petrol üretimini 2010 yılına kadar yıllık 110 milyon tona ulaştırmayı, Bakü-Ceyhan boru hattını petrolünün nakli için kullanmayı amaçlıyor. Bu işin daha başlangıcıdır. Viktor Yuşçenko Ukrayna'nın başkenti Kiev'de 29 Mart'ta yaptığı açıklamada, Türkmenistan'ın işbirliğiyle Hazar yatağından doğalgaz elde etmeyi amaçladığını belirtti. Kazakistan'ın devlet radyosu tam bir ay önce Rusya'nın Lukoil petrol şirketi ile Kazakistan'ın ulusal petrol ve doğalgaz şirketinin Hazar petrolü ve doğalgazı şirketi adında bir şirket kurduklarını açıkladı. Lukoil petrol şirketi Genel Müdürü Ali Akbarov anlaşmanın imza töreninde, 2010 yılında çıkartılmaya başlanması planlanan bu petrol kaynağından yararlanmak için bir milyar dolar yatırım yapılacağını söyledi.
Kazakistan'da, ülkenin en temel limanı olan Aktau'nun gelişmesi ön görülüyor. Böylece Kazakistan'ın tek uluslararası ticaret limanı olan Aktau'dan petrol ve doğalgaz taşımacılığı iki kata çıkacak. Dünyanın seçkin ekonomi dergilerinde Hazar Denizi'nde yabancı şirketlerinin rekabetleri konusunda her gün onlarca haber yayımlanıyor.
Körfez her zaman çalkantılı olmuştur Fars da aynı şekilde. Fosil enerji kaynaklarına ihtiyacı olanlar, gereksinim duydukları petrol ve doğalgazını daha güvenilir kaynaklardan sağlamayı isterler. ABD, Avrupa, Japonya ve Çin, kendilerine radikal diyenlerin Fars Körfezi'nden petrol nakli sırasında karışıklık yaratmalarından korkuyorlar. Bu yüzden, Hazar Denizi şimdiden fosil kaynaklarını tüketenlerin nüfuzu altında bulunduğu takdirde, geçen yüzyıllarda defalarca uluslararası petrol pazarlarında karışıklıklara yol açanları önlemiş olabilirler. Bu varsayıma göre bugünlerde ABD'nin liderliğinde ve muhtemelen merkezi Azerbaycan'da olacak en gelişmiş radar teknolojisiyle 'Hazar Bahçesi' adında bir güç oluşturulacağı ile ilgili haberler geliyor. Bunun temel hedefi, Hazar yatağında bulunan petrol ve doğalgaz güvenliğini
korumak ve Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattını hedef alacak olası terörist saldırılarını önlemektir.
Rusya'nın Siyasi Araştırmalar Enstitüsü Başkanı Sergey Markov'a göre Hazar petrolünün nakil güzergahının Akdeniz'e yönelmesi göz önüne alındığında Bakü-Ceyhan petrol boru hattı, siyasi ve ekonomi açıdan çok öneme sahip olacak. Türkiye'nin bir limanı olan Ceyhan, Hazar petrolünün dünya pazarlarına geçiş boğazı olarak değerlendiriliyor. Bu boru hattının hayata geçmesiyle Rusya'dan petrol nakil güzergahının giderek kapanacağı söyleniyor.
Azerbaycan petrolüne ek olarak Kazakistan da, petrolünün bir bölümünü Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı aracılığıyla dünya pazarlarına göndermeyi planlıyor. Herşey yolunda giderse Bakü-Tiflis-Ceyhan'ın 1760 kilometrelik boru hattı bu yılın sonbaharında hayata geçecek. Yapımı dört milyar dolara malolan bu boru hattı aracılığıyla petrolün nakil kapasitesi yıllık 50 milyon ton olarak hesaplandı, yani Azerbaycan'ın şu anki petrol üretiminin iki katı kadar. Böylece Hazar'a hakimiyet mücadelesi şimdiden başladı. Washington ve Moskova diğer bazı ülkelerin yanında bu bölgeye nüfuz etme rekabeti için sahneye girdi.
İRNA, son günlerde, bir Rus televizyon kanalına dayanarak şunları yazdı: 'ABD, Hazar'da şiddetle faaliyetini artırdı ve bu bölgede askeri varlığını güçlendirmek için çabalıyor. ABD Savunma Bakanı Rumsfeld, sadece üç saat süren ve basında pek yer almayan Bakü ziyaretinde Azeri yetkililerle görüşerek, bu ülkede ABD askeri üslerinin konuşlanmasını gündeme getirdi.'
Azerbaycan'daki haber ajansı Turan'ın haberine göre, ABD Büyükelçisi Rino Harnish, Amerika tarafından Hazar bahçesi adında bir gücün oluşması konusunda basında yer alan haberleri yalanladı. Harnish ayrıca Rumsfeld'in Bakü ziyaretinde bu konu hakkında görüşülmediğini belirtti. Rino Harnish, Amerikan güçlerinin Bakü-Ceyhan petrol boru hattının güvenliğini sağlamada yer almayacağını da sözlerine ekledi. ABD Büyükelçisi'nin açıklamasına göre, Bakü-Ceyhan boru hattı güvenliğini sağlama sorumluluğunu, boru hattının topraklarından geçen ülkeler üstlenecek. Ancak İRNA, mart ortalarında, NATO'nun Avrupa komutanı General James Jones'a dayanarak verdiği haberde şunları yazdı: 'Kafkas bölgesi her halukarda ABD'nin menfaatleri için çok önemlidir.' Azeri bir yorumcu da şunları söyledi: 'Bakü'de Rumsfeld'in görüştüğü konulardan biri, Amerikan uzmanlarınca eğitim gören Azerbaycan güçleri tarafından Hazar güvenliğinin sağlanması olabilir.' Jones ayrıca, ABD'nin şu anki ve gelecekteki askeri stratejik menfaatleri konusunda hazırlanan bir rapor eşliğinde şunları söyledi: 'ABD'nin askeri yetkilileri, Kafkaslar'ı dünyanın önemli bölgelerinden biri olarak kabul ediyorlar. Kafkaslar'ın hava koridoru, Afganistan'daki NATO güçleri ile Avrupa'daki askeri üsler arasında önemli güzergahlardan biri sayılıyor. En önemlisi de Kafkas aracılığıyla nakil edilen Hazar petrolü gelecek beş yıl içinde yüzde 25 oranında dünya pazarlarının ihtiyacını sağlayacak ve Avrupa'nın yararlanmasında önemli bir rol oynayacak.'
Jones şimdi ABD'nin özel güçleriyle yeni bir askeri program inceliyor. Bu programa göre, ABD özel güçlerini Avrupa'nın güneyinde kuracak yeni üslerinde konuşlandıracak. Rumsfeld ve yandaşları, soğuk savaş dönemini geride bırakırken güçlerini tekrar toplayarak, Kuzey Afrika, Güney Avrupa ve Kafkaslar gibi dünyanın stratejik bölgelerinde terör eylemlerine hızlı müdahale imkanı için bazı üsler kurmaya çabalıyorlar.
Washington ve Bakü'nün güvenliğiyle ilgili olan kısımda Rino Harnish şunları söyledi: 'Washington şimdiden Hazar'da Azerbaycan'ın deniz sınırlarını korumaya daha çok önem veriyor. Güvenlik sorunlarda ABD'nin Azerbaycan ile işbirliği karşılıklı ihtiyaç dikkate alındığında gelişebilir.'
Bir gün Rusların tam nüfuzu altında bulunan Azerbaycan'da Batılıların varlığını sıcak karşılamayan söz konusu Rus kanalı hatta bir adım ileri giderek verdiği haberde şunlara yer verdi: 'ABD'nin demokratikleştirme politikasını ilerletmesine paralel olarak Azerbaycan'da askeri bir üs kurması, Bakü'deki elçiliği aracılığıyla turuncu bir devrimin hazırlıklarını yapmayı amaçlıyor.'
Rus kanalının bu dedikleri abartılı değil. Jones'un inancına göre, Kafkaslar'da etnik çatışma, ekonomi yolsuzluk ve suçlar arttı, ancak bu bölge coğrafi konum açısından Güney Batı ve Orta Asya'da serbest ekonomi ve demokrasinin gelişmesi için bir kilit sayılıyor.' Batı'nın gittiği her yere götürdüğü serbest ekonomi ve demokrasinin gelişmesi sloganlarının, bu kez Hazar Denizi'nin petrol bölgesini hedef aldığı görülüyor.
Türkiye, Hazar petrol havzalarının güvenliğinin korunması için hazır olduğunu açıklayan ülkelerden biridir. 28 Mart'ta üç günlük bir ziyaret için Bakü'ye giden Türkiye'nin Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Özden Örnek, ülkesinin Hazar'ın petrol havzalarının güvenliğini sağlamaya hazır olduğunu açıkladı. Örnek'in bu ziyareti gerçekleştirmekteki asıl amacı, Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı güvenliğini sağlamakla ilgili görüşmeydi. Türkiye ayrıca, bu boru hattının finansal yönünü üstlenmeye hazır olduğunu açıkladı. Türkiye,Deniz Kuvvetleri Komutanı'nın da söylediği gibi bu yolda hiçbir yardımdan sakınmayacak.
Bu arada İran da, Hazar'ın güvenliğini sağlayanlara katılma çabasındadır. Martın son günlerinde ve Hazar güvenliğinin sağlanmasının yerli ve yabancı basında doruğa çıktığı günlerde Hamid Rıza Asefi şunları söyledi: 'Hazar konusunu çok önemli kabul ediyoruz ve biz de güvenlik hazırlıkları planını sunacağız.' Hala bu planın ayrıntıları hakkında bir bilgi yok.