Terör ve Güvenlik Çalışmaları Merkezi/ Güvenlik Araştırmaları | 05 Ocak 2017

|

İngiltere'nin Terörle Mücadelesinde İstihbarat Faktörü ve Diğer Etmenler



Türkiye'de ve dünyada terör insanların en büyük korkusu haline gelirken, Türkiye'nin terörden en çok zarar gören Avrupa ülkesi olduğunu söylemek mümkündür. Geçtiğimiz 2016 yılında neredeyse her ay bir terör saldırısına maruz kalan Türkiye, 2011 yılından beri çeşitli terör örgütlerinin düzenli saldırıları altındadır.[1] Türk toplumunun, 2017'nin ilk saatlerinde de İstanbul Ortaköy'deki kanlı saldırıya şahit olması ve muhalefetin hükümetin terörle mücadele edemediği iddiası, terörle mücadelede başarılı olan ülkelerin ne gibi yöntemler kullandıklarını incelemek gerektiği gerçeğini de ortaya koymaktadır. Terörle mücadelede en başarılı ülkelerden biri olan İngiltere, 2005'ten beri hiçbir terör saldırısına maruz kalmamıştır. Farklı kültür ve inançlardan insanların yaşadığı kozmopolit bir ülke olan İngiltere, güvenli bir ülke olmasını terörle mücadelede uyguladığı modern yöntemlere ve geçmişte edindiği tecrübelere borçludur[2]. İngiltere'nin terörle mücadelesinde başarının en önemli unsurları istihbarat çalışmaları, uygulanmakta olan sıkı yasalar ve demokratik imkanların genişletilmeye çalışılması gibi etmenler olarak gösterilebilir.

 

İngiliz istihbaratının terörle mücadelede önemli bir yeri olduğu açıktır. Daha önce sıkça rastlanan MI5 ve MI6 arasındaki rekabet, terörle mücadele için en aza indirgenmiştir ve bu istihbarat kurumları arasında ortak bir çalışma ortamı sağlanmıştır. MI5 ve MI6'in ne olduğunu bilmeyenler için, ünlü tarihçi Bernard Lewis'ten de alıntı yaparak şu tanım yapılabilir: MI6, İngilizlerin ülke dışında faaliyette bulunan istihbarat teşkilatıdır. MI5 da MI6'in yurtdışında yaptıklarını, başkaları İngiltere'de yapamasın diye çalışan bir istihbarat birimidir.[3] MI5'ın 5000, MI6'in 3500 çalışanı olduğu iddia edilmektedir. Oralarda çalışan ajanların da geçmişteki IRA saldırıları ve 2005'teki cihatçı saldırıdan edindiği tecrübelerle yeni gelişebilecek saldırılara hazırlıklı oldukları ortadadır. MI5 ve MI6'e onlarla beraber çalışan GCHQ'ın da terörle mücadelede önemli bir yeri olduğu söylenebilir. GHCQ, hükümete çeşitli yönlerden farklılık gösteren terör saldırılarının nasıl önlenebileceği ile ilgili bilgiler verir. GHCQ'ın siber, kimyasal ve biyolojik saldırılara karşı nasıl korunulacağı ve nasıl karşılık verilebeceği şeklinde çalışmaları, hükümetin bu konudaki politikalarını belirleyen önemli bir faktördür. İngiliz hükümetinin terörle mücadeleyi sürdürmek için uyguladığı yasalar, şüphesiz ki GHCQ'dan aldığı bilgi ve görüşlerden de etkilenerek ortaya konmuştur. Ayrıca yurtdışında görev yapan MI6 ve GCHQ ajanlarının, terör örgütlerinin içine sızdıkları ve İngiltere'de planlanan terör eylemleriyle ilgili MI5'a sürekli olarak rapor sundukları belirtilmiştir. [4]İngiliz kökenli olup, Suriye'de IŞİD ve YPG gibi terör örgütlerine üye olan bireyler, küçük bir ihtimal dahilinde de olsa İngiltere için istihbarat toplama amacıyla bu örgütlere katılmış olabilirler.

 

Machiavelli'nin dediği gibi bir ülkeyi güçlü kılan şeyler, ordusu ve yasalarıdır.[5] Saldırıyı başlamadan önlemek için, güçlü bir ordu yerine güçlü bir istihbarattan söz de edilebilir. İngiliz istihbarat teşkilatlarının, yalnız Londra gibi metropollerde değil ülkenin her yerinde ofisler açtığı ve çalışmalar yaptığı bilinmektedir. Ülkenin pek çok yerinde terörle mücadele ile ilgili çalışmalar yapan merkezler bulunmaktadır. 2015 yılında Portsmouth'un ünlü alışveriş merkezlerinden Gunwharf Quays yakınlarında bir cihatçı teröristin etkisiz hale getirildiği ve bu kişinin yalnız Portsmouth'da öldürülen dördüncü terörist olduğu bilinmektedir.[6] İngilizlerin terörle mücadele anlamında yerelde de başarılı olmaları, orada bulunan yerel terörle mücadele birimi olarak görebiliriz. İngiltere, bu yollarla 2013'ten beri 12 terör saldırısı önlemiştir.[7] İngilizlerin, teröristlerin yeni metodlarına karşı yeni önlemler alarak bu saldırıların gerçekleşmesini zorlaştırdığı da görülüyor. Örneğin cihatçıların patlayıcı dolu araçlarla kalabalık yerlere saldırdıkları düşünülünce, şehir meydanları veya kalabalık yerlerin araçlara kapatılması ve bariyerlerle korunması alınan önlemler arasındadır. Ayrıca uzaktan görünmeyen bariyerleri araçla girişi önleyecek kapanları İngiliz şehirlerinin çeşitli yerlerinde görmek mümkün. Türkiye'de kaldırımlarla yol arasına koyulan plastik dubalar, İngilizler tarafından her türlü patlayıcı ve çarpmaya dayanıklı şekilde tasarlanarak araç girişinin yasak olduğu yerlerde kullanılmaktadır. Mimarlar ve bilim adamları da bu bariyer ve dubaları nasıl geliştirebilecekleri üzerine çalışmalar yapmaktadırlar.[8] Artık  İngiltere'de kabalık bir ortamda etkinlik düzenlenirken, ilk planlanan şey etkinliğin düzenlendiği yerde olası bir terör saldırısının nasıl önleneceğidir. Buna karşın İngiltere'de teröre karşı alınan önlemler, yalnız saldırıları önlemek ve teröristi yakalamak üzerine kurulu değildir.

 

İngilizler, hapishanedeki radikal görüşlü teröristleri diğer suçlulardan farklı koğuşlara koyuyorlar. Bu sayede bu teröristlerin daha iyi rehabilite edilebileceğini, ayrıca diğer suçlulara da görüşlerini empoze edemeyecek durumda olacaklarını düşünüyorlar.[9] Böyle bir örnek İngiltere'nin terörü önleme konusunda ne kadar katı önlemler aldığının göstergesidir. İngiltere'nin diğer Avrupa ülkelerine nazaran bu tür katı yöntemler uygulayabilmesinin sebebi, AB içerisinde sahip olduğu ayrıcalıklardı. AB Üyeliği, terörle mücadele için koordineli mücadele imkanı sunuyor olsa da, bazı yasa ve uygulamaların engellenmesine sebep oluyordu. Bununla beraber bazı analistler; Brexit sayesinde İngiltere'nin daha rahat yasalar yapabileceğini ve sınırlarını daha iyi kontrol edebileceğini iddia etmektedir.[10] Fakat AB üyeliğinden çıkmanın terörle mücadelede bazı dezavantajları da olabilir. İngiltere'nin eski Savunma Bakanı John Hayes, İngiltere'nin AB üyeliğinden çıkmakla terörle mücadelede daha iyi sonuçlar elde edeceğini; bunu da ABD, Yeni Zelanda ve Avustralya gibi ülkelerle yaptıkları istihbarat paylaşımına borçlu olduklarını belirtmiştir.[11] Hayes'in açıklamalarından anlaşıldığı gibi, istihbarat faaliyetleri  İngiltere'nin terörle mücadelesinde en önemli ve en geniş faktördür. İngiltere'de bazı kurumların teröre finansman sağladığı istihbaratıyla ortaya çıkarılan bağlantılar sonucu, yeni bir yasayla kurum ve kuruluşlara yapılan bağışların sınırlandırılması ve devlet tarafından daha iyi kontrol edilmesi sağlanmıştır. Bu durum da, İngiliz devlet yöneticilerinin GHCQ gibi kuruluşların tavsiyeleriyle önlemler aldıklarının göstergesi olabilir. [12] İngiltere, terörün yalnız ülke içinde mücadele edilerek önlenmeyeceğini bildiğinden, istihbarat teşkilatlarıyla beraber yurtdışında da ciddi önlemler almaya yönelmiştir. Teröre karşı alınan finansal önlemler, Irak ve Afganistan gibi ülkelere uygulanan ekonomik yaptırımlarla da devam ettirilmeye çalışılmaktadır. Ülkeye girip çıkacak olan yabancıların terörle bağlantısı olup olmadığını İngiliz istihbaratı önceden belirleyebilmekte ve teröristin ülkeye girişi bu yolla önlenmektedir. [13] Bununla beraber İngiltere'de yaşayan yabancı terör örgütleriyle bağlantılı olduğu keşfedilen yabancılar, İngiliz devleti tarafından derhal sınır dışı edilmektedir.

 

Bütün bu önlemlerin yanı sıra, İngiliz devletinin terörle mücadele konusunda sivil halkla sürekli yardımlaştığı ortadadır. Devlet, bütün Birleşik Krallık'ta özellikle gençler için sağladığı psikolojik danışmanlık ve rehabilitasyon servisleriyle, insanların terör örgütlerine katılmasını azaltmaya çalışmaktadır. Farklı kökenlerden ve inançlardan gelen gençlerin topluma entegresi, özellikle sosyal kulüpler ve aktivitelere dayandırılmaktadır. Ayrıca İngiltere'de terörle mücadeleye destek vermeleri için eğitilen kamu çalışanlarından yüz binlercesinin terörle bağlantılı insanların nasıl tespit edilebileceği konusunda eğitim aldığı söylenmektedir. Sosyal medyadaki terör propagandalarıyla ilgili eğitim alan kamu çalışanları ise, geçtiğimiz yıllarda 55,000'den fazla zararlı içeriğin internet ortamından silinmesini sağlamıştır. Bununla beraber hükümetin sosyal medya aracılığı ile halka duyurduğu terörle mücadele tedbirleri, milyonlarca insana ulaşmıştır.[14] Hükümetin halka bilgi sağlamak amacıyla terörizmle sosyal medya üzerinden nasıl mücadele edebileceği  üzerine öneriler yayınladığı da bilinmektedir. İngiltere tarafından düzenlenen bu ve benzer terörle mücadele kampanyalarının takip (saldırıları önlemek için), koruma (Kırılganlığı azaltmak için) ve hazırlanma (Saldırıların etkilerini azaltmak için) amaçlı olduğu belirtilmektedir.[15]  Buna ek olarak, terörle mücadeledeki başarılarını İngiltere'deki insan hakları ve demokrasi standartlarından bağımsız düşünmek doğru değildir. İngiltere'de 'Home-grown terrorism' denilen, ülkenin kendi vatandaşları tarafından düzenlenecek terör saldırılarının gerçekleşmemesi, ülkede azınlıkların dahi demokratik kanalları kullanarak sesini duyurabilmesi açısından zorlanmamasına bağlanabilir. 

 

Değerlendirme

 

İngiltere, terörle mücadelede en başarılı ülkeler arasındadır. Güçlü istihbarat, güçlü yasalar, istihbarat birimlerinin yerele yayılması, teröristlerin güncel metodlarına karşı önlemler alınması ve terörle mücadelede sivil halkla dayanışma imkanı yaratılması gibi hareketler, İngiltere'nin yıllarca bir terör saldırısına maruz kalmamasını sağlayan etmenlerden sayılabilir. Bütün bu faktörler, uzun yıllar süren çalışmalarda elde edilen deneyimler sonucu ortaya çıkmıştır. Türkiye gibi terörle ilgili daha büyük sorunlar yaşayan ülkelerin, terörle mücadelede İngiltere kadar kapsamlı bir strateji oluşturamamış olması manidardır. Türkiye gibi sürekli terör saldırılarına maruz kalan ülkelerin, İngiltere gibi ülkelerle istihbarat paylaşımı yapması ve onlar tarafından uygulanan yöntemlerden ders alması elzemdir. Bütün bunları göz önünde alarak, terörle mücadelede başarılı methodlar uygulayan tek ülkenin İngiltere olmadığının, bu konuda önde gelen ülkelerden olan Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkelerin de terörle mücadele stratejilerinin iyi incelenmesi gerektiğinin bilincinde olmalıdır.

 


[1]   “Türkiye'de Son 5 Yılda Meydana Gelen Terör Saldırıları”, http://www.cnnturk.com/turkiye/turkiyede-son-5-yilda-meydana-gelen-teror-saldirilari?page=5, (18 Şubat 2016).

[2]   “Counter  Terrorism: An International Blueprint”, https://www.mi5.gov.uk/news/countering-terrorism-an-international-blueprint, (17 Haziran 2013).

[3]   Lewis, Bernard. “Tarih Notları: Bir Ortadoğu Tarihçisinin Notları”, Arkadaş Yayıncılık, 2014.

[4]   “British MI6 Spies infiltrate ISIS HQ in fight against terror”, http://www.standard.co.uk/news/uk/revealed-british-spies-infiltrate-isis-hq-in-fight-against-terror-a3415581.html, (8 Aralık 2016).

[5]   Machiavelli, Niccolo. “The Prince”, University of Chicago Press, 2010,  s.55.

[6]   “The Last of the Portsmouth Bad Boys Jihadists Killed”, http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/terrorism-in-the-uk/11763913/Last-of-the-Portsmouth-Bad-Boys-jihadists-killed.html, (26 Haziran 2015).

[7]   MacAskill, Ewen. “The UK is at the high risk of a terror attack. But how has it avoided one so far?”, https://www.theguardian.com/uk-news/2016/dec/22/the-uk-is-at-high-risk-of-a-terror-attack-but-how-has-it-avoided-one-so-far, (22 Aralık 2016).

[8]   A.g.e.

[9]   “Government sets out new measures to tackle extremism in prisons”, https://www.gov.uk/government/news/government-sets-out-new-measures-to-tackle-extremism-in-prisons, (26 Ağustos 2016).

[10] Gomis, Benoit. “Brexit Would Impair Britain's Ability to Tackle Terrorism and Organised Crime”, https://www.chathamhouse.org/expert/comment/brexit-would-impair-britain-s-ability-tackle-terrorism-and-organized-crime, (16 Mayıs 2016).

[11] Christys, Patrick. “Britain Will Be Better At Tackling Terror Threats Outside the EU”, http://www.express.co.uk/news/uk/678584/Britain-safer-terrorism-EU-European-Union-Brexit-David-Cameron-Theresa-May-politics-Hayes, (10 Haziran 2016).

[12] “Britain to tighten charities laws to tackle terrorism”, http://uk.reuters.com/article/uk-britain-politics-extremists-idUKKCN0IA2QZ20141021, (12 Ekim 2014).

[13] “The United Kingdom's Strategy to Countering Terrorism: Annual Report for 2015”, https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/539683/55469_Cm_9310_Web_Accessible_v0.11.pdf, (Temmuz 2016).

[15] A.g.e. 

 

 

http://www.turksam.org/tr/makale-detay/1339-ingiltere-nin-terorle-mucadelesinde-istihbarat-faktoru-ve-diger-etmenler
Bu sitede yer alan bilgiler TÜRKSAM adresi kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Tüm hakları Telif Hakları Yasası'nca korunmaktadır.
Kâr amacı güdülmez. Yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.

Sayfa 2121 kez görüntülendi.


Copyright © 2004 - 2014 TÜRKSAM - Tüm Hakları Saklıdır. Aktif 1135 ziyaretçi bulunmaktadır. Tasarım ve Programlama TÜRKSAM - Bilişim Teknolojileri Merkezi (BTM)