HABER ANALİZ | 09 Ağustos 2017

|

Azerbaycan ile Türkmenistan Yakınlaşıyor! Berdimuhamedov Bakü'de...



Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhammedov 8 Ağustos'ta resmi temaslarda bulunmak üzere Azerbaycan’a gitti. Her iki ülkenin devlet bayraklarının dalgalandığı Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı'nda Cumhurbaşkanı Berdimuhamedov'un şerefine karşılama töreni yapıldı. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhamedov'u Havalimanı'nda Azerbaycan Cumhuriyeti Başbakanı'nın Birinci Yardımcısı Yakup Eyyubov, Dışişleri Bakan Yardımcısı Halef Halefov ve diğer üst düzey devlet görevlileri karşıladılar.

 

Daha önce Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen , Azerbaycan-Türkmenistan-Türkiye Dışişleri Bakanları Üçlü Toplantısı zamanı Türkmenistan'ın Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhamedov’un yakın zamanda Azerbaycan'a geleceği bildirilmişti. İki ülke heyetleri arasında yapılan görüşmelerin ardından liderler, Türkmenistan ve Azerbaycan Arasında Stratejik İşbirliği Anlaşması’nı imzaladı. Esasen Azerbaycan ve Türkmenistan arasında var olan ve 18 Mart 1996’da imzalanan stratejik işbirliği protokolü, 8 Ağustos 2017 tarihli bu yeni anlaşma ile güncellenmiş oldu.

 

Berdimuhamedov’un Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye düzenlediği ziyareti ve Türk dünyasının en önemli ülkelerinden Azerbaycan ve Türkemistan arasındaki güncel gelişmeleri Nazım Cafersoy, TÜRKSAM için değerlendirdi.

 

Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov’un Bakü ziyareti aslında daha önceden Türkmen Dışişleri Bakanı Raşid Meredov’un Bakü’ye ziyaretinin devamı karakterindedir. Birkaç gün önce, Türkmen Dışişleri Bakanı Bakü’yü ziyaret etmiştir. Orada Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Memmedyarov’la iki ülkenin ilişkilerinin geleceği konuşulmuştu. Bu ziyaret Berdimuhamedov’un Bakü’ye ziyaretinin hazırlığı ve müzakeresi açısından önemliydi. Söz konusu ziyaretin aslında birkaç açıdan önemi vardır.

 

“Berdimuhamedov Döneminde İlişkilerin İyileşmeye Başladığını Görmekteyiz”

 

Öncelikle şunu söylememiz gerekmektedir; Berdimuhamedov döneminde Azerbaycan Türkmenistan ilişkileri gelişerek ilerlemektedir. Bu gelişmenin değişik boyutları ve bu çerçevede politik boyutları da vardır. Berdimuhamedov’dan önceki Türkmenbaşı döneminde belli problemler vardır. Bu problemlerden bir tanesi de enerjiyle ilgilidir. Türkmenlerin Serdar, Azerbaycan tarafının da Kepez dediği bölgede petrol alanlarının işletilmesi konusunda anlaşmazlıklar vardı. Bir de Saparmurat Türkmenbaşı’nın farklı öncelikleri vardı ve bundan dolayı Azerbaycan’a biraz daha mesafeliydi. Hem Türkiye bağlamında hem enerji rakibi olması noktasında hem de benzer birkaç noktada ayrıca bölgesel ilişkilere daha çok Rusya güdümünde bakması ve eski alışkanlıklar bağlamında Azerbaycan’a mesafeli durmaktaydı. Bu bağlamda Saparmurat Niyazov döneminde Azerbaycan -Türkmenistan ilişkilerinin görece olarak daha problemli olduğunu söyleyebiliriz. Ancak Gurbanguli Berdimuhamedov döneminde bu ilişkilerin iyileşmeye başladığını görmekteyiz. İlk başlarda Azerbaycan - Türkmenistan ilişkilerinin iyileşmesi noktasında Türkiye’nin de arabuluculuk yaptığını biliyoruz. Türkmenistan, Azerbaycan ve Türkiye’nin zaman zaman üçlü görüşmeler yaptıklarını da biliyoruz. Berdimuhamedov’un Azerbaycan ziyareti aslında bu ilişkilerin yükselen bir trend üzerinde devam edeceğini göstermektedir. İki ülke arası ilişkilerin Berdimuhamedov-Aliyev görüşmesinde de ele alındığı konuşulmaktadır. Bu hem politik anlamda, hem ekonomik olarak, özellikle de enerji bağlamında önemli, hem de kültürel anlamda bir işbirliği süreci olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

“Ziyaretin Rusya’nın Avrasya Coğrafyasında Etkinliğini Arttırmak İstediği Bir Döneme Denk Gelmesi Dikkate Değer Bir Noktadır”

 

Bunların yanı sıra, bu işin jeopolitik boyutu vardır. Ziyaretin tam da Rusya’nın Avrasya coğrafyasında etkinliğini daha da arttırmak istediği bir döneme denk gelmesi aslında dikkate değer bir noktadır. Bu noktada Azerbaycan denge politikasıyla, Türkmenistan da tarafsızlık politikasıyla hareket etmektedir. Bu çerçevede ister Rusya ister Çin, isterse Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olsun, bu bölgede çok belirgin bir etkinlik kurulmasına ilkesel olarak karşı çıkmaktadırlar. Şu anda bu coğrafyada inisiyatif alan ülke Rusya’dır. Bu inisiyatifin sonunda Azerbaycan ile Türkmenistan’ın, aslında ikili ilişkileri geliştirirken aynı zamanda bu bölgesel meseleleri de konuşmuş olduklarını düşünüyorum.

 

“Türkmenistan Enerji Kaynaklarını Dünya Pazarlarına Çıkarma Noktasında Giderek Daha Kararlı Adımlar Atmaktadır”

 

İki ülke arasında siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomik ilişkilerin de değişik boyutları vardır. Bu değişik boyutlardan bir tanesi de tabii ki enerji meselesidir. Türkmenistan dünyanın en önemli doğalgaz rezervlerine sahip dört beş ülkesinden bir tanesidir. Ayrıca özellikle kendi enerji kaynaklarını dünya pazarlarına çıkarma noktasında da giderek daha fazla kararlı adımlar atmaktadır. Bu noktada Türkmenistan’ın önünde üç tane nokta bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi Rusya üzerine, diğeri Çin yani Asya pazarına açılma, üçüncüsü ise Hazar’ın üzerinden Batı taraflarına açılmaktır. Batı pazarına açılma noktasında, Azerbaycan önemli bir transit ülke ve komşu ülke niteliği taşımaktadır. Dikkate almamız lazımdır ki, Azerbaycan bu noktada üç tane başarılı projenin ikisini gerçekleştirmiş, ikisini de gerçekleştirmek üzere olan bir ülke konumundadır. Öncelikle Bakü - Ceyhan’ı ve Bakü - Erzurum’u gerçekleştirmiş bir Azerbaycan’dan bahsediyoruz. Bunun dışında bu koridor olma konusunda, iki tane devam eden proje vardır. Bunlardan bir tanesi Bakü – Kars demiryolu hattı, ki bu hat da önemli bir transit noktası olarak Türkmenistan’ın Asya pazarına açılmasında önemli bir unsur olarak görülebilir. Bir de en önemli unsurlardan bir tanesi TANAP ve bunun devamı olacak TAP şeklinde devam etmesidir. Bunlar Türkmenistan’ın ilgisini çekmektedir. Türkmenistan hem Çin ile Batı arasında Azerbaycan gibi bir lojistik ülke olmak itibariyle hem enerji projelerinde yer almak istemekte, hem de kendi enerji kaynaklarını Azerbaycan üzerinden batı kaynaklarına açma noktasında bir ilgi içerisindedir. Bu Türkmenistan’ın hem denge politikasının, tarafsızlık politikasının bir unsuru, hem bölgede artan Çin ve Rusya etkisinde karşı bir noktada daha bağımsız ve daha manevra alanında hareket edebilme açısından önemlidir.

 

“Türkmenistan – Azerbaycan Arasında Çok Ciddi Bir Kültürel İlişki Boyutu Bulunmaktadır”

 

Türkmenistan,  biliyorsunuz, enerji kaynaklarını daha çok Rusya bir de kısmen de Çin üzerinden dünya pazarlarına çıkartmaktaydı. Şimdi Rusya ile zaman zaman sıkıntılar çıkmaktadır ki, Türkmenistan bu sıkıntıları zaman zaman Rusya ile ikili ilişkiler bağlamında görmekteydi. Türkmenistan, Ukrayna ile bazı doğalgaz anlaşmaları imzalamış, enerji anlaşmaları, bu Rusya’yla Ukrayna arasındaki kriz tabii ki, Türkmenistan’la Ukrayna’nın enerji ilişkilerini de etkiliyordu. Dolayısıyla Türkmenistan daha sağlıklı bir enerji çeşitlenmesi, enerji yollarının çeşitlenmesi noktasında Azerbaycan’ı önemli bir ortak gibi görmektedir. Ayrıca Türkmenistan tarafının bazı yatırımlara ihtiyacı vardır. Bu noktada Azerbaycan ile ikili ilişkilerinin faydalı olacağını düşünmekteyim. Hazar bölgesi ve oradaki lojistik işinin de taşımacılık konusunda iki ülkenin yapabileceği önemli işbirliği anlaşmaları vardır. İki ülkenin ekonomik anlamda birbirini destekleyici boyutta işbirliğini de öngördüklerini düşünmekteyim. Buradan bakınca iki ülke arasındaki ilişkilerin hem konjonktürel, hem yapısal, hem bölgesel dinamikler, hem küresel dinamikler, hem de ikili ilişkiler bağlamında ciddi potansiyeli vardır. Tabii ki, bir de Türkmenistan ve Azerbaycan’ın, Avrasya coğrafyasında, çok ciddi bir kültürel ilişki boyutu bulunmaktadır. Onu da göz ardı etmemek lazımdır. Gurbanguli Berdimuhamedov da İlham Aliyev’in de bu noktada hassas davrandıklarını hem mesajlarıyla hem dünkü ve bugünkü görüşmelerinde de yansıtmışlardır. Hem ikili ilişkilerde hem yapılan basın açıklamalarında bunun izlerini görmek mümkündür. İki ülke arasındaki ilişkilerin yükselen bilinç içerisinde devam edeceğini düşünmekteyim. Bu noktada Türkiye’nin de bu sürece olumlu katkı sağladığını, ve bu katkıyı daha ileri noktaya götürmek niyetinde olduğunu düşünüyorum. Meseleye bir de şu açıdan bakmamız mümkün, Avrasya coğrafyasında güç dengelerinin yeniden yapılanması noktasında önemli faaliyetler, önemli girişimler vardır. Bu noktada Azerbaycan’ın da Türkmenistan’ın da Türkiye’nin de bölgesel dinamikler içerisinde kendi konumlarını güçlendirici hamleler yapması gerekmektedir. Bu noktada Azerbaycan – Türkmenistan ilişkilerinin, kendi konumlarını güçlendirme ve işbirliğini artırma noktasında önemli bir girişim olabileceğini kanaatindeyiz.

 

http://www.turksam.org/tr/haberin-yorumu-detay/1473-azerbaycan-ile-turkmenistan-yakinlasiyor-berdimuhamedov-baku-de
Bu sitede yer alan bilgiler TÜRKSAM adresi kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Tüm hakları Telif Hakları Yasası'nca korunmaktadır.
Kâr amacı güdülmez. Yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.

Sayfa 16042 kez görüntülendi.


Copyright © 2004 - 2014 TÜRKSAM - Tüm Hakları Saklıdır. Aktif 1135 ziyaretçi bulunmaktadır. Tasarım ve Programlama TÜRKSAM - Bilişim Teknolojileri Merkezi (BTM)